سه فروند بوئینگ ۷۳۷، دو فروند متعلق به هما و یک فروند متعلق به خطوط هوایی عراق در گوشه سمت چپ عکس سالم در کنار یکدیگر دیده می‌شوند. هشتم مهر ۱۳۹۳

سه فروند بوئینگ ۷۳۷ شامل دو فروند متعلق به هما و یک فروند متعلق به خطوط هوایی عراق در گوشه و سمت چپ عکس کاملا اوراق شده در کنار یکدیگر. یازده بهمن ۱۳۹۳

آن گونه که بررسی تصاویر ماهواره ای از تنها موزه هوایی رسمی* کشورمان نشان می‌دهد، در یک سال اخیر، شمار زیادی از هواپیماهای جای گرفته در این موزه، اوراق شده و به قیمتی بسیار ناچیز به فروش رفته‌اند؛ گنجینه ای که روا داشتن این بی رحمی در حقش، نه با هدف گذاری کشورمان در توسعه صنعت هوایی همخوانی دارد، نه منطبق بر اصول گردشگری است و نه حتی با ملاک های اقتصادی و هزینه ـ فایده همخوانی دارد.

ماجرا از آنجایی شروع شد که مسئولان تصمیم به توسعه موزه هوایی گرفتند و تلاش کردند، از گنجینه کم نظیری که دارند، درآمدزایی کنند؛ اتفاقی که ابتدا با نمایش محصولات جدید صنعت هوایی کشورمان در کنار هواپیماهای ارزشمند تاریخی پیگیری شد و استقبال نکردن عموم از بازدید آن، دستمایه ای برای برچیدنش بود. با این ملاحظه که اکنون دایر کردن پارک فناوری هوایی هم در دستور کار مدیران تصمیم ساز در این عرصه قرار گرفته و هواپیماهای بازنشسته، مانع این توسعه شمرده می‌شوند!
 
در نتیجه این رویکرد بود که اوراق کردن هواپیماهای تاریخی در دستور کار قرار گرفت؛ هواپیماهایی که اگر در یک مزایده بین المللی به فروش گذاشته می شدند، توانایی جذب مشتریان فراوانی داشتند. امثال بوئینگ های ویژه ای که پیشتر در خدمت خاندان پهلوی بودند یا به دلایل دیگر، ارزش افزوده تاریخی یافته اند. مثل هواپیمای داکوتایی که سابقه حضور در نبرد نورماندی در جنگ جهانی دوم را داشت و مسئولان موزه بدنه اش را بریدند تا کولر گازی و توالت در آن نصب کنند، صندلی‌هایشان را جدا کردند و تجهیزات با ارزش درونش را تکه تکه کردند و دور ریختند و داخلش را برای تبدیل به دفتر کار کاشی‌کاری کردند.

در وسط تصویر سه فروند هواپیمای سبک ایروکامندر و در بالای آنها دو فروند بوئینگ ۷۲۷ قدس و فلسطین (شهباز و میترای سابق) دیده می‌شوند. دهم اردیبهشت ۱۳۹۵

سه فروند هواپیمای ایرکامندر در محوطه نمایشگاه دیده نمی‌شوند و یکی از دو فروند بوئینگ ۷۲۷ یعنی قدس دِمونتاژ شده و سکان‌های عمودی و افقی و موتورهایش باز شده اند. ۲۵ تیر ۱۳۹۵

البته این پایان راه نبود. بابک تقوایی، نویسنده و پژوهشگر دفاعی با انتشار تصاویر ماهواره ای از این موزه، می‌نویسد: «بررسی تصاویر ماهواره‌ای، نشان می‌دهد که حداقل شش هواپیمای تاریخی دیگر در چند سال گذشته و احتمالا سه هواپیما از ابتدای امسال، یا اوراق شده اند یا اروق کردن آنها آغاز شده است».
 
او در ادامه می‌نویسد: «مدیران سازمان هوایی نگاه تاریخی ندارند و فقط به کسب درآمد از این هواپیماها فکر می‌کنند. در چند سال گذشته، مشتریان خارجی که اهمیت تاریخی این هواپیماها را می دانستند، برای خرید و نجات آنها اقدام کردند؛ اما به بهانه این که اینها سرمایه های ملی هستند به این متقاضیان فروخته نشدند».

۳فروند هواپیما و دو فروند هلیکوپتر در نمایشگاه هوایی تهران. هشتم مهر ۱۳۹۳

۲۲ فروند هواپیما و دو فروند هلیکوپتر در نمایشگاه هوایی تهران. ۲۵ تیر ۱۳۹۵

رویه ای شوم که با سرعت در حال پیگیری است و البته گاه به اوراق کردن و فروش قطعات این گنجینه به عنوان ضایعات فلزی هم منجر نمی شود و گاه ممکن است به سرنوشت یکی از هواپیماهای سلطنتی منجر شود که ظاهرا قرار است با برچیدن تجهیزات این هواپیما، شرایط برای تبدیل آن به رستوران فراهم شود؛ آن هم هواپیمایی که از روز نخست خدمت، هواپیمای اختصاصی مالک کمپانی مشهور فورد بوده، بعد به خاندان پهلوی سرویس داده و پس از انقلاب در اختیار مقامات کشورمان بوده و احتمالا چنین تاریخچه ای برای تبدیل آن به یکی از گران ترین هواپیماهای جهان در هر کشور دیگری کفایت می کرد!

چهل و چهار سال سن؛ فکرش را بکنید اتومبیلی داشته باشید که در زمان خود، یک کالای فوق لوکس به حساب می‌آمده و در دهه پنجم عمرش است؛ چنین خودرویی چقدر برایتان ارزشمند است و برای نگهداری از آن چه خواهید کرد؟ اکنون اگر جای آن خودروی فوق لوکس، یکی از نمادهای تکنولوژی چند دهه پیش را قرار دهید، درک مطلبی که پیش رویتان قرار دارد، ساده تر خواهد شد و احتمالا تبعات آن تلخ تر!

به گزارش «تابناک»، در سال 1374 میلادی، سه چهار سال پس از تولد پیکان در کشورمان، محصولی به کشورمان آورده شد که قرار بود به کمک آن اتفاقی شگرف رقم خورده و ایران به هاب هوایی منطقه خاورمیانه تبدیل شود؛ چند فروند بوئینگ های 100-737 که تکنولوژی روز دنیا به حساب می‌آمدند و با استخدامشان در شرکت هواپیمایی هما، قرار بود اتفاقات بزرگی رقم بزنند.

این ناوگان سه سال بعد با واردات چند فروند بوئینگ 200-737 و مدتی بعد، افزوده شدن هواپیماهای 747 مدل 100 و 200 رشد کمی و کیفی یافت تا استفاده از موقعیت ژئوپولتیک کشورمان پیگیری شده و هما عنوان رو به رشدترین خط هوایی را به دست آورد.

البته روند پیشرفت این مسیر با بحران اقتصادی که در دوران پهلوی رقم خورد، کند شد و بعدها با جنگی که رژیم بعثی عراق و تحریم هایی که هم‌پیمانان رژیم گذشته به کشورمان تحمیل کردند، به نوعی تداوم یافت که بحث درباره آن در این مقال نمی‌گنجد؛ اما شاید برای شما هم جالب باشد که بدانید چه بر سر داشته های مدرن هما آمد؟

اگر کمی در این باره کنکاش کنیم، درخواهیم یافت که از آغاز پیروزی انقلاب اسلامی تا به امروز، هدف‌گذاری کشورمان بر توسعه صنعت هوایی با افق خودکفایی در این عرصه بوده و بنابراین، از شهریور سال 1365، اولین و تنها مرکز دایمی نمایش‌های هوایی ایران و خاورمیانه به منظور نمایش هواپیماها و آشنایی نوجوانان و جوانان با پرواز و هوافضا شکل گرفت؛ نمایشگاهی که حدود شش ماه بعد، در فروردین ماه سال 1366، فعالیت رسمی آن با حضور مقام معظم رهبری ـ که در آن زمان رئیس جمهور بودند ـ آغاز شد و سال هاست در چهار کیلومتری آزادراه تهران-کرج پذیرای علاقه مندان است.

البته این پایان راه نبود، زیرا یکی دو سال پیش سازمان میراث فرهنگی و گردشگری کشورمان، این گنجینه بی نظیر که پذیرای چند ده فروند هواپیمای بازنشسته از انواع مختلف، انواع مدل‌های بدون سرنشین، ماکت‌های هوایی و فضایی، قطعات هواپیمایی و تاریخچه مصور شکل گیری پرواز و هواپیما در ایران و جهان است را کاندیدای ثبت نخستین موزه تاریخ هوانوردی ایران معرفی کرد و این اتفاق به تازگی عینیت یافته و موزه هوایی دایر شده است.

tabnak