کارشناسان و پژوهشگران معتقدند قنات يکي از بزرگ‌ترين عجايب تمدني دنيا است. به اعتقاد آن‌ها، قنات يکي از پيچيده‌ترين فنون بومي است که اجراي آن مستلزم آگاهي از رفتار طبيعي و نمونه روشني از سازگاري انسان به شرايط محيطي و اقليمي است.

در سراسر ايران، تعداد 37 هزار رشته قنات با مجموعه آبدهي ساليانه 7ميليارد متر مکعب فعال هستند. اين مقدار آب به وسيله تقريباً چهارصد هزار کيلومتر کانال زير زميني قنات به دست مي‌آيد.

بنابراين ايران داراي يکي از بزرگ‌ترين عجايب تمدني دنيا است.

مجيد لباف خانيکي پژوهشگر مرکز بين المللي قنات و سازه‌هاي تاريخي آبي با اشاره به اينکه پيدايش قنات پاسخي به تغيير اقليم در فلات ايران است گفت:قنات عبارت است از مجموعه اي از چند ميله چاه و يک کوره يا (کوره‌هاي) زيرزميني که با شيبي کمتر از شيب سطح زمين، آب موجود در لايه يا (لايه‌هاي) آبدار مناطق مرتفع زمين را به کمک نيروي ثقل و بدون کاربرد هيچ نوع انرژي اضافي، جمع آوري کرده و به نقاط پست تر مي‌رساند. به عبارت ديگر قنات را مي‌توان نوعي زهکش زيرزميني دانست که آب جمع آوري شده توسط اين زهکش به سطح زمين آورده مي شود و به مصرف آبياري يا شرب مي‌رساند.

وي گفت: قنات را مي‌توان يکي از فناوري‌هايي دانست که سازگاري انسان را نسبت به تغييرات محيطي به خوبي افزايش داده و ادامه بقا در شرايط نامساعد فلات مرکزي ايران را امکان پذير ساخته است.

بنابراين قنات رامي توان پاسخ گروهي جوامع انساني به تغييرات اقليم دانست.
اين پژوهشگر مرکز بين المللي قنات و سازه‌هاي تاريخي آبي تاکيد کرد: قنات نيز به نوبه خود نظام توليد و ساختار اقتصادي ويژه اي را پديدمي آورد. اين ساختارهاي اقتصادي بستر روساخت‌هاي اجتماعي، سياسي و فرهنگي شده که تا زمان حاضر درفلات مرکزي ايران دوام و بقا داشته‌اند.
وي افزود: در سراسر ايران، تعداد 37 هزار رشته قنات با مجموعه آبدهي ساليانه 7 ميليارد متر مکعب فعال هستند. اين مقدار آب به وسيله تقريباً چهارصد هزار کيلومتر کانال زير زميني قنات به دست مي‌آيد. بنابراين ايران داراي يکي از بزرگ‌ترين عجايب تمدني دنيا است.

لباف خانيکي ادامه داد: از ديدگاه جغرافيايي نيز قنات نمونه روشني از سازگاري انسان به شرايط محيطي و اقليمي است. به اين معنا که در مناطق خشک که متوسط بارندگي ساليانه کمتر از 250 ميلي‌متر در سال است و بيشتر اين بارندگي نيز در ارتفاعات اتفاق مي‌افتد، قنات امکان دسترسي به منابع آب زيرزميني را فراهم مي‌کند.

بنابراين قنات رامي توان پاسخ گروهي جوامع انساني به تغييرات اقليم دانست.
قنات نيز به نوبه خود نظام توليد و ساختار اقتصادي ويژه اي را پديد مي‌آورد. اين ساختارهاي اقتصادي بستر روساخت‌هاي اجتماعي، سياسي و فرهنگي شده که تا زمان حاضر در فلات مرکزي ايران دوام و بقا داشته‌اند.

گفتني است، اين درحالي است که به اعتقاد خانيکي، ميزان آبدهي بسياري از قنات‌ها کمابيش با ميزان بارندگي ساليانه ارتباط مستقيم دارد و به تبع آن سطح زير کشت و الگوي کشت به گونه اي تغيير مي‌کنند که بيشترين سازگاري با آب موجود را داشته باشند و همين امر راز ماندگاري اين گونه جوامع بوده است.
موج