آسبادهای استان سیستان و بلوچستان در انتظار ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو هستند.
آسبادها، قدیمیترین آسیاب بادی عمودمحور در جهان هستند که در قسمت شرق ایران ساخته شدهاند. با توجه به اسناد تاریخی، خاستگاه این آسبادها در منطقه سیستان و بلوچستان است.
آسبادها در گذشته رکن اصلی دوام و پایداری معیشت نیاکان شرق ایران بودهاند و همچنین نمونه بارزی از معماری سنتی ایران با رویکردی پایدار، استفاده از مصالح بوم آورد و انرژی پاک باد، به شمار میآیند.
غیر از استان سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی، چند نمونه آسباد هم در شکیبان و خواجه قلعه در نزدیکی هرات افغانستان وجود دارد.
به گفته کامبیز مشتاق گوهری، مدیرکل میراث فرهنگی سیستان و بلوچستان، آسبادهای سیستان به دلیل نوع بادی که در این منطقه میوزد، ابعاد بزرگتری دارند و برخی از آنها نزدیک به ۸۵ اسب بخار قدرت داشتهاند و نوع سنگ آسِ آنها کاملاً متفاوت بوده، چون در این منطقه سنگی وجود نداشته و مجبور بودند خاک موجود را بپزند تا نیاز خود را تأمین کنند. علاوه بر این در آسبادهای خراسان و هرات، فقط یک تیغه زاویهدار و یک دهانه مشاهدهشده که ابعاد آنها از ۹ متر عرض و ارتفاع بزرگتر نمیشود، درحالیکه آسبادهای این خطه، پرههایی به طول ۱۲ متر و دو دهانه ورودی داشتند.
مدیرکل میراث فرهنگی سیستان و بلوچستان در مورد ثبت جهانی آسبادها گفته است: پرونده آسبادها برای ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو مشترک بین سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و رضوی و احتمالاً هرات افغانستان خواهد بود.
مدیرکل میراث فرهنگی و گردشگری استان سیستان و بلوچستان اصرار دارد پیشنهاد ثبت این پرونده از سوی ایران در یونسکو مطرح شود و نه افغانستان و در اینباره میگوید: دوستان در میراث فرهنگی میخواهند استفاده حداکثری ببرند و این پرونده از طرق دیگری ثبت شود، ولی ما اصرار داریم از سهیمهی ایران برای ثبت این پرونده استفاده شود، چون اگر بخواهیم از سهمیه افغانستان استفاده کنیم، آنها آسبادها را به نام خود ثبت میکنند. این اختلاف نظر ما با حوزه ثبت است، چرا که بعضاً نگاهشان به موضوع سیاسی میشود، ولی ما این نگاه را نداریم، چون میخواهیم حق این منطقه به شیوهای مناسب محقق شود.
آسبادهای ایرانی در مسیر جهانی شدن
damavand





















































