فرزندان یک خانواده کاملا شبیه به یکدیگر نیستند و ممکن است دارای خصوصیات و روحیات منحصربفردی باشند.

مطالعات تجربی نشان می‌دهد فرزندان اول، وسط و آخر دارای تفاوت‌هایی نسبت به یکدیگر هستند. برای مثال فرزند اول معمولاً از قدرت استقلال، مسئولیت پذیری و ریسک‌پذیری بالاتری در مقایسه با فرزندان بعدی برخوردار است. دانشمندان این تفاوت‌ها را به حساسیت بالاتر والدین در امر بزرگ کردن و نگهداری از فرزندان ارشد خانواده نسبت می‌دهند.

والدین به واسطه تجربه‌ای که برای بزرگ کردن و تربیت فرزند ارشد بدست می‌آورند، حساسیت کمتری نسبت به فرزندان بعدی از خود نشان داده و همین مسئله باعث می شود این فرزندان خلاقیت، آزادی و راحتی بیشتری در زندگی‌شان احساس کنند و بسیاری از فعالیت هایی که فرزند اول اجازه انجام آن را ندارد، برای فرزند دوم امکان‌پذیر و قابل دسترس باشد.

از طرفی فرزندان اول حتی با وجود اختلاف سنی کم با سایر فرزندان نوعی حس مراقبت، مسئولیت و سرپرستی از خواهر و برادر کوچکترشان از خود بروز می‌دهند. آنها معمولا به والدین در امر بزرگ کردن سایر فرزندان خانواده کمک می کنند و نگهداری از کودک را به نوعی می آموزند.

فرزند اول به دلیل جوانتر بودن نسبی پدر و مادر، نگرانی مادر از سلامت جنین و اهمیت دادن به تغذیه حین بارداری در صورت نداشتن بیماری زمینه ای خاص، معمولاً از سلامت جسمی و روحی بهتر برخوردارند.

تک‌فرزندی یا چندفرزندی؛ کدام بهتر است؟

دانشمندان بر این باورند که تک فرزندی یا چند فرزندی همگی بر خصوصیات روحی و جسمی کودکان اثر می گذارد.

بر اساس تحقیقات، چنانچه تنها یک کودک در خانواده بدنیا بیاید، معمولاٌ با وجود تغذیه مناسب و امکانات عالی که خانواده در اختیار او قرار می دهد، اما به لحاظ شرکت در فعالیت های اجتماعی و فرهنگی، آشنایی با دوستان و فعالیت های گروهی با نوعی ضعف و عدم اعتماد به نفس مواجه می شود.
تک فرزندان معمولاً حالت انزوا داشته و حتی در برخی موارد در دوران کودکی دوست خیالی برای خود انتخاب می‌کنند، چرا که فاقد دوست و همبازی واقعی در قالب برادر و خواهر هستند.

از سوی دیگر، کودکانی که دارای خواهر و برادر هستند اجتماعی تر بوده به شرکت در جمع های گروهی و انجام فعالیت های تیمی بیشتر علاقه نشان می دهند و اعتماد به نفس بالاتری دارند.
البته نباید نقش ژنتیک را در رفتار فرزندان نادیده گرفت و بررسی دقیق نقش تولد کودکان در رفتار آنان منوط به انجام تحقیقات گسترده‌تری و شناسایی سایر عوامل است.
باشگاه خبرنگاران