گاهی اوقات زبیده با «شمشوک» – بانوی هنرمند دیگر بلوچ – همکاری می‌کند. چون شمشوک مدارک کافی برای دریافت گذرنامه نداشته، به جای او زبیده برای شرکت در کنسرت‌های کشورهای دیگر سفر می‌کرده است.

«شمشی بهروز» در روستای دورافتاده‌ای در چابهار زندگی می‌کند اما همه به اسم شمشوک می‌شناسندش.  او هم مثل زبیده از سن و سالش خبر ندارد و برای این کار کارت ملی‌اش را نشان می‌دهد. ۶۰ ساله است.

این هنرمند هم مثل زبیده خودش از بچگی و بدون هیچ آموزشی با موسیقی آشنا شده و برای اجراهای متفاوت به پاکستان رفته است. تعداد بلوچ‌هایی که بدون پاسپورت به پاکستان در رفت و آمد هستند، کم نیست. بسیاری از آنها ترجیح می‌دهند برای درمان بیماری‌هایشان به این کشور بروند چون معتقدند پاکستان به آنها خیلی نزدیک‌تر از برخی شهرهای ایران است.  شمشوک با اینکه بارها به پاکستان سفر کرده اما تا کنون فقط سه شهر ایران را از نزدیک دیده است.

او به زیر و بم موسیقی بلوچ از جمله آوازها و صوت‌ها مثل «لیکو»، «زهیروک» و «نازینک» تسلط دارد و برای آنکه این گونه‌ها حفظ شوند، بخشی از آنها را به یکی از دخترهایش به نام «مدینه» هم یاد داده است.

این هنرمند هم یک پسر و سه دختر دارد. دو دخترش ازدواج کرده‌اند. در حال حاضر دختر بزرگ شمشوک مبتلا به سرطان روده است. سال ۱۳۹۶ عمل جراحی کرده و یک دوره هم شیمی‌درمانی انجام داده است اما به دلیل مشکلات مالی، روند درمان را نیمه‌کاره رها کرده است و حالا سه ماهی می‌شود که بیماری‌اش عود کرده است. همسرش هم که سوخت جابه‌جا می‌کرده، بیمار شده و نمی‌تواند کار کند. حالا سه دختر و سه پسرش با پدر و مادری بیمار مانده‌اند.

دو فرزند دیگر شمشوک یعنی دختر کوچکش «فریبا» که ۱۶ سال دارد و پسر ۱۲ ساله‌اش «اَسیب» با خودش زندگی‌ می‌کنند و هیچکدام هم مدارک هویتی ندارند. همسر شمشوک هم فوت کرده است و مخارج زندگی را خودش به تنهایی تامین می‌کند. حالا هم مدتی است که اَسیب برای پیدا کردن کار به چابهار رفته است.

او به ایسنا می‌گوید: من منبع درآمدی ندارم و با پولی که باری به هر جهت دستم می‌آید، زندگی را سر می‌کنم. چون فقط خودم شناسنامه دارم، یارانه‌ یک نفر به من تعلق می‌گیرد. بیمه درمانی ندارم و حال و روز جسمی‌ام هم خوب نیست. گاهی هم برای اجرا دعوت می‌شوم و پولی که از این راه در می‌آورم،  خرج زندگی می‌کنم. خانه‌ای هم ندارم.

تماشای بیش از 30 ویدیوی نازینک شمشوک

شمشی بهروز در روستایی نزدیک چابهار زندگی می‌کند

شمشوک ادامه می‌دهد: بچه‌هایم هویت ندارند. حتی نمی‌توانم برای آنها بلیت اتوبوس بخرم چون کد ملی ندارند. حداقل اگر شناسنامه داشتند، می‌توانستند مدرسه بروند. اَسیب سر کلاس می‌رود اما چون شناسنامه ندارد پرونده تحصیلی هم ندارد. فقط معلم‌ها قبول کرده‌اند او سر کلاس برود. ای کاش می‌توانستم برای بچه‌ها شناسنامه بگیرم.

قدیم‌ها، وقتی شمشوک در یک مراسم عروسی اجرا می‌کرد، برخی از مردم با ضبط صوت به آن مراسم می‌رفتند تا صدای او را ضبط کنند اما نسل جدید منطقه بلوچستان کمتر شمشوک را که ساکن روستای «باهوکلات»، همانجایی که به داشتن تمساح‌های «گاندو» معروف است، می‌شناسند. محمدرضا درویشی، پژوهشگر موسیقی اقوام هم بارها تلاش کرده برای او درجه هنری بگیرد که به نتیجه‌ای نرسیده است. شمشوک یک بار هم در جشنواره موسیقی در زاهدان اجرا کرده است. حمایت دولت از این هنرمند در حد مبلغ ۲۵۰ هزار تومان است که هر ماه به حسابش واریز می‌شود.

این هنرمند مدتی زوج هنری «علی‌محمد بلوچ» معروف به «علیوک» هم بوده است. «علیوک» در هر دو سوی مرزهای ایران و پاکستان از برجسته‌ترین موسیقی‌دانان بلوچ شناخته می‌شد و تسلط او به موسیقی بلوچی در بالاترین سطح تکنیکی و هنری بود. این هنرمند که سال ۱۳۹۵ بر اثر سکته قلبی از دنیا رفت، یکی از چند پهلوان یا استاد برجسته‌ی موسیقی بلوچی و ساز سرود (قیچک) بود. او از آخرین و مهم‌ترین منابع موسیقی بلوچ به حساب می‌آمد و در طول سال‌های عمر نوازندگی خود توانست با بزرگ‌ترین شاعران بلوچستان از جمله «ملا کمال خان» و «لعل بخش پیک» همراهی کند.

«شمشوک» و «زبیده» دو هنرمند اهل بلوچستان حتی از حداقل های زندگی هم محروم هستند و دردهای جسمی و روحی دارند که هر روز با آنها بلند می‌شوند و می‌خوابند. با این حال همه فرصت‌ها برای معرفی موسیقی نقطه‌ای که در آن زندگی می‌کنند را غنیمت می‌دانند.