آیا می دانید که معاینه دهان، کاری بسیار علمی و دقیق است؟ شاید فکر کنید٬ علامتی که روی زبانتان وجود دارد ( مانند یک رنگ یا بافت غیر طبیعی) چیز مهمی نیست. اما آن چه در دهان شما اتفاق می افتد، اغلب می تواند یک بررسی اجمالی از سلامتی کلی شما باشد. گاهی اوقات علائمی که روی زبان شما ظاهر می شوند، نشانه ی مشکلات پزشکی دیگری مانند دیابت،کمبود ویتامین و حتی تب مخملک است.

برای درک چیزی که در آینه می بینید، ما با دو متخصص، دکتر جفری گالوپس، مدیر پزشکی موسسه گوش و حلق و بینی در آتلانتا و دکتر جیمی فلور، متخصص گوش و حلق و بینی در مینه سوتا صحبت کردیم٬.توجه داشته باشید: اگر دارای هریک از این علائم٬ به مدت حداقل دو هفته بودید یا اگر درد دارید، به پزشک مراجعه کنید.

فلور می گوید: اگر متوجه این تغییر رنگ شدید، اول سعی کنید که هر صبح و عصر٬ به مدت یک یا دو هفته، زبانتان را مسواک بزنید تا مطمئن شوید که مربوط به بهداشت دهانتان نیست. اگر این لکه ها همچنان باقی ماندند، ممکن است٬ به خاطر رشد بیش از حد "کاندیدا"(با نام مستعار مخمر یا برفک) باشد. اگر آنتی بیوتیک مصرف می کنید، دیابت دارید، در حال شیمی درمانی هستید، برای درمان آسم یا بیماری مزمن انسداد ریه، استروئید استنشاق می کنید یا سیستم ایمنی ضعیفی دارید، خطر ابتلا به این بیماری در شما افزایش می یابد. کاندیدا معمولا با محلول دهان شوی یا قرص، به آسانی درمان می شود. این لایه های سفید٬ می تواند نشانه «لکوپلاکیا» نیز باشد٬ که اغلب به خاطر مصرف تنباکو یا استفاده زیاد از الکل، اتفاق می افتد. گاهی اوقات٬ سرطان دهان٬ در اطراف یا روی این لکه ها ایجاد می شود. اگر پزشکتان نگران این مورد باشد، یک بیوپسی انجام می دهد.

ظاهر توری شکل و خط دار می تواند٬ نشانه ی یک بیماری مزمن به نام «لیکن پلان دهانی» باشد و وقتی رخ می دهد٬ که سیستم ایمنی بدن به سلول های دهان حمله می کند. زنان میانسال، بیشتر مبتلا به این بیماری می شوند. اگر درد نداشته باشید، پزشک احتمالا درمانی انجام نمی دهد٬ اما به احتمال زیاد، علائم شما را تحت نظر می گیرد٬ زیرا ممکن است در معرض خطر ابتلا به سرطان دهان در این نواحی باشید. اگر درد داشته باشید، ممکن است به شما داروهایی مانند کورتیکواستروئید، رتینوئید یا یک مهار کننده سیستم ایمنی داده شود.

آیا لبه های زبان شما،ناگهان دندانه دار شده اند؟ ممکن است این برآمدگی ها٬ به خاطر فشاری باشد که دندان های شما روی زبانتان وارد می کند٬ که اغلب در هنگام خواب اتفاق می افتد. این نوع دندانه ها، چندان مهم نیستند و خود بخود برطرف می شوند. ممکن است زبانتان شیار داشته باشد. این شیار، شکافی است که از وسط زبان به سمت پایین امتداد دارد و چیزی است که با آن متولد شده اید. فلور می گوید: ممکن است روی زبانتان، شقاق های درخشان داشته باشید که عمود بر یک محور طولانی قرار گرفته اند.آن ها طبیعی هستند. مشکل این است که اگر این شکاف ها عمیق باشند، گاهی اوقات مواد غذایی در آن ها گیر می کنند. بنابراین حتما موقع مسواک زدن دندان ها، زبانتان را نیز مسواک بزنید و تا حد ممکن از مواد غذایی چسبناک، استفاده نکنید.

زبان قرمز رنگ٬ گاهی اوقات می تواند مربوط به گلو درد باشد. گالوپس می گوید:ممکن است تب مخملک داشته باشید. تب مخملک، یک بیماری باکتریایی است٬ که برای بعضی از افراد مبتلا به گلودرد، اتفاق می افتد و زبان را به شکل توت فرنگی در می آورد. این حالت معمولا با تب بسیار بالا همراه است و باید با آنتی بیوتیک درمان شود. زبان قرمز رنگ می تواند توسط التهاب زبان آتروفیک نیز ایجاد شود(با نام مستعار از دست دان جوانه های چشایی) که به علت کمبود ویتامین فولیک اسید،B12 یا آهن است. در این مورد، زبان معمولا براق است. اگر پزشک شما این مشکل را تشخیص دهد، مصرف مکمل هایی که حاوی آن مواد مغذی خاص هستند٬ ممکن است منجر به بهبود این شرایط شود. یک علت دیگر از دید فلور این است: افرادی که دهان بسیار خشکی دارند، اغلب دارای زبان قرمز رنگ هستند. زیرا زبان می تواند حساسیت و لطافت را احساس کند. برای این مشکل، من توصیه می کنم که از محصولات دارویی بدون نسخه برای جایگزینی بزاق استفاده کنید، آب بیشتری بنوشید و از آبنبات های بدون قند استفاده کنید.

فلور می گوید:در پشت زبان شما، جوانه های چشایی قرار دارند٬ که برجسته تر و بزرگتر از آن هایی هستند که در جلوی زبانتان قرار دارند و معمولا دلیلی برای نگرانی نیستند. گاهی اوقات اگر چیز داغی بخورید، جوانه های چشایی،موقتا ملتهب و بزرگتر می شوند. دیگر علل شایع برجستگی زبان، زخم خوره و هرپس(زخم های سرد) است. هر دوی این ها خود بخود برطرف می شوند٬ اما برای تسریع روند بهبودی و رفع ناراحتی می توانند درمان شوند.برای زخم خوره، می توانید از یک پماد بدون نسخه استفاده کنید، از غذاهای تند و اسیدی بپرهیزید و با جوش شیرین و آب غرغره کنید. برای هرپس، باید یک قرص ضد ویروسی تجویز شود. اگر به طور مکرر زبانتان را گاز می گیرید، ممکن است توده ای به نام «فیبروم»" ایجاد شود٬ که باید توسط پزشک برداشته شود. هر زخم مقاوم و کهنه می تواند یک لژیون سرطانی باشد و باید بیوپسی شود. خبر خوب این است که در حال حاضر، بیشتر دندانپزشکان، دهان بیمار را برای ضایعات بالقوه سرطانی، مورد بررسی قرار می دهند.

یک نفس عمیق بکشید: این وضعیت به ظاهر نگران کننده٬ در واقع بی خطر است. این مسئله به استفاده از آنتی بیوتیک، عفونت قارچی، دیابت، درمان های سرطان یا عدم رعایت بهداشت دهان مربوط می شود و هنگامی اتفاق می افتد که سلول های زبان شما، سریع تر از حد معمول رشد می کنند. اما مطمئن باشید که این وضعیت، خودبخود برطرف می شود و نگران نباشید زیرا لازم نیست زبانتان را با شامپو بشویید. فلور می گوید:زبان در این وضعیت ، در واقع مو ندارد بلکه فقط مودار به نظر می رسد.

بعضی از افراد، زبان جغرافیایی دارند که ترکیبی از لکه های قرمز و سفید است(گاهی اوقات مانند قاره های روی نقشه جهان است و به همین دلیل به آن جغرافیایی می گویند). این افراد به احتمال زیاد، در تمام طول عمر چنین وضعیتی خواهند داشت.فلور می گوید: در بعضی از نواحی زبان شما، جوانه های چشایی ساییده شده اند٬ حتی ممکن است به نظر برسد که این لکه ها، حرکت می کنند اما چیزی برای نگرانی وجود ندارد. هیچ درمانی برای این وضعیت وجود ندارد و در واقع، بسیار رایج است. برخی از تحقیقات پزشکی، ارتباطی بین زبان جغرافیایی و بیماری سلیاک٬ یافته اند. سلیاک، بیماری است که در آن، سیستم ایمنی بدن در زمان مصرف گلوتن به روده کوچک حمله می کند. گلوتن، پروتئینی است که در گندم، چاودار و جو وجود دارد.