من هم مثل خیلی از شما دوستان، عاشق موسیقی هستم و مخصوصاً هنگامی که کار می کنم خیلی از آن استفاده می کنم، ولی هیچ گاه تابحال در این باره فکر نکردم تاثیر موسیقی بر مغز انسان چیه و هیچ چیزی هم به ذهنم نمی رسد. از آنجا که موزیک بخش بسیار عظیمی از زندگی ما می باشد، به نظرم رسید که بد نیست که نیم نگاهی به این بندازیم که چگونه ما نیز نسبت به موزیک واکنش نشان می دهیم، بدون اینکه حتی بدانیم.
فردریش نیچه می گوید:
بدون موزیک، زندگی یه اشتباه خنده دار می بود.
البته که موزیک بسیاری از مناطق مغز را تحت تاثیر قرار می دهد، که می توانید نمونه ای از آن را در عکس زیر مشاهده کنید.
۱- موسیقی های شاد / غمگین بر چگونگی نگاه ما به چهره ها تاثیر می گذارند.
معمولاً ما قطعه ای از موسیقی که شاد یا غمگین است را می توانیم به دلخواه انتخاب کنیم، ولی این طرز فکری نیست که تنها از چگونگی احساس ما نسبت به دنیای اطرافمان حاصل شود. در حقیقت، مغز ما، نسبت به موسیقی های شاد و غمگین واکنش متفاوتی نشان می دهد و تاثیر موسیقی بر مغز انسان نیز به نوع آهنگ بسیار وابسته است.
حتی قطعه های کوتاه شاد و غم دار نیز می توانند بر ما تاثیر بگذارند. مطالعه ای نشان می دهد که پس از شنیدن قطعه کوتاهی از موسیقی، حضار خیلی تمایل داشتند که حس عادی را شاد و یا غمگین تفسیر کنند، تا اینکه بتوانند با موسیقی نواخته شده رابطه ای برقرار کنند. این مسئله همچنین برای دیگر احساسات موجود نیز اتفاق می افتد، ولی برای مواردی بسیار جالب توجه است که به حالت طبیعی نزدیک ترند.
چیز دیگری که بسیار در مورد اینکه چگونه احساسات ما توسط موسیقی تحت تاثیر قرار می گیرند، جالب است این است که دو نوع از احساسات وجود دارند که با موسیقی مرتبطند: احساسات دریافتی و احساسات حسی.
به این معنا که ما می توانیم بدون اینکه چیزی از موسیقی را حس کنیم، آن را درک کنیم، و این می تواند دلیلی باشد که چرا بعضی از ما بیشتر دوست داریم موزیک غمگین گوش کنیم، تا موزیک افسرده کننده.
بر خلاف وضعیت های واقعی زندگی عادی، ما هیچ گونه خطری یا ریسکی را موقعی که به موزیک گوش می دهیم در کنار خود نمی بینیم، پس ما احساسات مرتبط را بدون اینکه واقعاً آنها را حس کنیم درک می کنیم، که تقریباً مانند احساسات جانشین (Vicarious Emotions) می باشد.
۲- نویز های کم می تواند خلاقیت را افزایش دهد.
همه ما دوست داریم که وقتی خیلی پر انرژی هستیم با صدای بلند آهنگ گوش کنیم، درسته؟ ولی وقتی که صحبت از خلاقیت و کارهای خلاقانه می شود دیگر اینجاست که زیاد موزیک بلند جذابیت ندارد.
به نظر می رسد که سطح صدای متوسط نقطه شیرینی برای خلاقیت باشد. نویز های محدود در ظاهر، حتی بیش از صداهای کوتاه، توانایی خلاقیت ما را به جریان می اندازند، و مانند صداهای بلند ما را از مسیر درستی که در پیش داریم دور نمی کنند.
چگونه عمل می کند؟ سطوح صدایی متوسط شدت پردازش را افزایش می دهد که این خود نیز باعث ارتقاء پردازش خلاصه می شود و در نتیجه خلاقیت بیشتر را در پی دارد. به عبارت دیگر، وقتی که ما تلاش می کنیم تا به صورت عادی چیزها را پردازش کنیم، از روش های خلاقانه تری استفاده خواهیم کرد.
در سطوح صوتی بالاتر تفکر خلاق ما به هم می ریزد، دلیل آن هم این است که در خودمان غرق می شویم و با خود درگیر می شویم تا اینکه بتوانیم اطلاعات را موثر پردازش کنیم.
این کار بسیار شبیه تاثیر گذاری دما و نور بر خلاقیت ما است، که در همین زمینه می بینیم که مکانی که اندکی جمعیت دارد بهتر از مکانی کاملاً خلوت کارآمد خواهد.
۳- انتخاب موزیک ما می تواند شخصیت ما را پیش بینی کند.
در مطالعه ای بر روی یک زوج، که زمانی را برای شناخت یکدیگر صرف می کردند، بررسی ده آهنگ محبوب تر از نقطه نظر هر کدامشان پیش بینی قابل اطمینان تری نسبت به رفتار های شخصی شنیده شده شان داشت.
این مطالعه از ۵ رفتار شخصیتی استفاده می کرد: باز بودن فکر نسبت به تجربیات، برونگرایی، موافقت پذیری، هوشیاری و پایداری احساسی.
جالب است که برخی از این رفتار ها دقیقاً بر اساس عادتهای شنیداری افراد نسبت به دیگر عادت هایشان قابل پیش بینی خواهند بود. مثلاً، باز بودن فکر نسبت به تجربیات، برونگرایی و پایداری احساسی آسان ترین رفتار هایی بودند که می شد حدس زد. از سوی دیگر هوشیاری بر اساس زائقه موسیقیایی فرد حدس زدنش خیلی راحت نبود.
شکل زیر نیز به ما نشان می دهد که چگونه ژانر های مختلف موسیقی به شخصیتمان واکنش نشان می دهند و این شکل بر اساس مطالعه ای است که در دانشگاه هریوت – وات انجام شده است:
برای اینکه درک بهتری از شکل داشته باشیم ارتباطاتی که آنها در مطالعه شان پیدا کردند به شرح زیر می باشد:
- طرفداران بلوز (Blues) ارزش بالایی برای خودشان می گذارند، خلاقند، خوش گذران، مهربان و با شخصیت و آرام هستند.
- طرفداران جاز (Jazz) ارزش بالایی برای خودشان می گذارند، خلاقند، خوش گذارنند و آرام هستند.
- طرفداران موسیقی سنتی (Classic Fan) ارزش بالایی برای خودشان می گذارند، خلاق، درونگرا و آرام هستند.
- طرفداران رپ (Rap) ارزش بالایی برای خودشان می گذارند، خوشگذرانند.
- طرفداران اُپرا (Opera) ارزش بالایی برای خودشان می گذارند، خلاق و مهربان و با شخصیتند.
- طرفداران موسیقی های کانتری و وسترن (Country & Western) سخت کوش و خوش گذرانند.
- طرفداران رگا (Regae) ارزش بالایی برای خودشان می گذارند، خلاقند، سخت کوش نیستند، خوش گذران، مهربان و با شخصیت و آرام هستند.
- طرفداران رقص (Dance) خلاق و خوش گذرانند ولی مهربان و با شخصیت نیستند.
- طرفداران ایندی (Indie) ارزش کمی برای خودشان می گذارند، خلاقند، سخت کوش، مهربان و با شخصیت نیستند.
- طرفداران بالیوود (Bollywood) خلاق و خوش گذرانند.
- طرفداران راک و هِوی متال (Rock / Heavy Metal) ارزش کمی برای خودشان می گذارند، خلاقند و سخت کوش، خوش گذران، مهربان و با شخصیت و آرام نیستند.
- طرفداران چارت پاپ (Chart Pop) ارزش بالایی برای خودشان می گذارند، سخت کوش، خوش گذران، مهربان و با شخصیت هستند ولی خلاق و در آرامش نیستند.
- طرفداران سول (Soul) ارزش بالایی برای خودشان می گذارند، خلاق، خوش گذران، آرام، مهربان و با شخصیت هستند.
البته واضح است که عمومیت دادن این مسئله بر اساس این مطالعه کار بسیار مشکلی است. ولی به هر حال با نیم نگاهی به علم برونگرا و درونگرایی، بعضی چیز های واضحی را می توان در این میان دریافت.
۴- موزیک مشخصاً می تواند وقتی که رانندگی می کنیم حواسمان را پرت کند. (برخلاف باور موجود)
مطالعه دیگری بر روی نوجوانان و جوانان انجام شد و تمرکزش بر تاثیر موسیقی بر رانندگی آنها بود.
رانندگان در حالی آزمایش می شدند که سه حالت برای آنها فرض شده بود:
الف- موسیقی دلخواهشان پخش می شد
ب- هیچ گونه موسیقی ای پخش نمی شد
ج- موسیقی های ایمن که توسط محققین انتخاب شده بود پخش می شد.
مشخص است که همگی موسیقی مورد علاقه خود را انتخاب می کردند، ولی نسبت به دو حالت دیگر، حواس را بیشتر پرت می کرد، چون مشاهده می کردیم که رانندگان خشن و پر هیجان تر رانندگی می کردند و نیز در رانندگی اشتباهات بیشتری را داشتند.
جالب اینجا است که موزیکی که محققین انتخاب کرده بودند ثابت کرد که گوش دادن به موسیقی درست بهتر از کلاً گوش نکردن به موسیقی است.
۵- آموزش موسیقی می تواند تاثیر مثبت فراوانی بر بهبود محرک ما و توانایی های استدلالی ما داشته باشد.
عموماً فرض می کنیم که آموختن یک ساز می تواند برای کودکان مفید باشد، ولی در واقع خیلی فواید بیشتری از آن چیزی که ما تصور می کنیم دارد. یک مطالعه دیگر نشان می دهد که کودکانی که سه سال یا بیشتر آموزش نواختتن ساز دیده اند نسبت به کودکان عادی توانایی های متفاوت شنیداری و توانایی های محرکی بهتری دارند.
همچنین این کودکان در آزمون های لغات و توانایی های استدلالی غیر فعلی نتایج بهتری را نشان دادند که شامل درک مطلب و تحلیل اطلاعات دیداری می شود.
این دو زمینه آنطور که ما تصور می کردیم کاملاً از یادگیری موسیقی جدا هستند! تحقیقات مشابهی وجود دارند که تصحیحات تمرینات و توانایی های محرکی را اثبات می کنند.
۶- موزیک کلاسیک می تواند توجهات دیداری را بهبود ببخشد.
فقط این کودکان نیستند که می توانند از مزایای در ارتباط بودن با موسیقی و آموزش آن بهره ببرند. بیمارانی که سکته کرده اند در یک مطالعه کوچک نشان داده شده است که توجهات دیداریشان در حالی که به موسیقی کلاسیک گوش می دهند بهبود یافته است.
همچنین این مطالعه از نویز سفید و سکوت نیز استفاده کرده تا نتایج را مقایسه کند، و مشاهده شده است که مثل مطالعه رانندگی که پیش از این برایتان گفتیم، سکوت بدترین نتایج را در بر داشته است.
چون که این مطالعه خیلی کوچک بوده، لازم است که اعتبار نتایج سنجیده شود، ولی برای من خیلی جذاب بود که چطور موسیقی بر تمامی حس های ما تاثیر می گذارد که در این مورد بر روی حس بینایی تاثیر می گذارد.
۷- مکالمات تلفنی یک طرفه نسبت به مکالمات عادی حواس را بیشتر پرت می کنند.
مطالعه ای دیگر که با هدف ارزیابی نویز انجام شده و برای مشاهده صورت گرفته است تاثیر موسیقی بر مغز انسان می باشد، نه ارزیابی موزیک، نشان داده که وقتی بحث پرت شدن حواس به میان می آید، مکالمات تلفنی که تنها با یک گوش شنیده می شوند، بدترین نوع مهاجمان به حواس هستند.
بعد از اینکه مطالعه ای نشان داد که در حدود ۸۲% از مردم مکالمات بیش از حد با تلفن را بسیار آزار دهنده طبقه بندی کردند، ورونیکا گالوان (Veronica Galvan) یک روانشناس شناختی در دانشگاه سن دیگو، سعی کرد که در این مورد مطالعه کند که چرا اینقدر این مسئله دردناک است.
در این مطالعه، شرکت کنندگان جدول لغات را باید کامل می کردند در حالی که در محیط اطراف نیمی از آنها مکالمات تلفنی پخش می شد. برای آن نیمه دیگر نیز همین حالت در نظر گرفته شد با این تفاوت که به جای آنکه یک مکالمه تلفنی پخش شود، دو نفر در حال صحبت کردن در اتاق بودند.
آنهایی که برایشان مکالمه پخش می شد، نسبت به آنهایی که صحبت دو نفر را می شنیدند، اعلام کردند که بسیار آزار دهنده تر بوده است. حتی این گروه گفتند که تا حدودی از مکالمات را به یاد می آورند چون که گاهی کاملاً حواسشان به مکالمه پرت می شده است، ولی گروه دوم گفتند که خیلی از مکالمه آن دو نفر چیزی را به خاطر نمی آورند.
به نظر می رسد که علت این مشکل در غیر قابل پیش بینی بودن مکالمه باشد که توجه را جلب می کند. شنیدن هر دو سمت یک مکالمه، به ما اختیار بیشتری می دهد تا بتوانیم که این حواس پرتی را کنترل کنیم.
۸- موزیک به ما کمک می کند تا تمرین کنیم.
همانطور که قبلاً هم دیدیم، سکوت محض کمک زیادی به خلاقیت و یا رانندگی نمی کند، در مورد تمرین نیز همین قضیه صادق است.
تحقیق در مورد تاثیرات موزیک سال های سال است که انجام می شود. در سال ۱۹۱۱، یک محقق آمریکایی به نام لئونارد آیرس (Leonard Ayres) دریافت که دوچرخه سوارانی که به آهنگ گوش می دهند سریعتر پدال می زنند.
دلیل این مسئله را هم می توانیم در بیرون کشیدن خستگی از مغز توسط موسیقی پیدا کنیم. بدن ما با احساس خستگی پیامی به مغز می فرستد و وضعیت را اعلام می کند و از مغز درخواست می کند که اندکی متوقف شود. گوش کردن به موسیقی باعث می شود که امواج صوتی با این امواج مبارزه کنند و در نتیجه بر آنها غلبه کنند و رسیدن این پیام ها به مغز را مختل کنند. البته این مسائل در مورد تمرینات سبک تا متوسط صحت دارد. در مورد تمرینات سنگین این امواج نمی توانند بر مغز غلبه کنند.
همچنین موزیک فقط در طولانی تر کردن تمرین به ما کمک نمی کند، بلکه کمک می کند که ما بتوانیم از انرژیمان مفید تر استفاده کنیم. به عنوان نمونه، در مطالعه ای که در سال ۲۰۱۲ انجام شد، نشان داده شد که دوچرخه سوارانی که به موزیک گوش می دهند ۷% اکسیژن کمتری مصرف می کنند.
این را هم در نظر داشته باشید که مطالعات اخیر نشان می دهند که تمام این تاثیرات در صورتی خواهد بود که شدت موسیقی که می شنویم در حدود ۱۴۵bpm (145 ضربه در دقیقه) باشد، و این سقفی است که محققین تعیین کرده اند و اگر از این سقف عبور کنید دیگر موزیک نمی تواند در آن حدی که باید به شما کمک کند. در شکل زیر به شما نشان می دهیم که تمپو ها در موسیقی های مختلف در چه حدودی می باشند:
حال اگر که ما این تمپو های موسیقی های مختلف را با کار حقیقی که انجام می دهیم جمع کنیم، می توانیم که مقدار ضربه مناسب را برای تمرینمان پیدا کنیم. اگر که عکس بالا را با عکس پایین با هم مخلوط کنید برایتان هضم این مسئله راحت تر خواهد بود:
همانطور که می بینید و واضح است، موزیک فقط بر شادی و غم ما تاثیر ندارد بلکه بر موفقیت کاریمان نیز می تواند تاثیر گذار باشد.
در پایان امیدواریم که از مطلب ۸ راه اعجاب آور تاثیر موسیقی بر مغز انسان لذت برده باشید.مشتاقیم نظرات شما را در رابطه با مقالات منتشر شده در موزیک بیت بدانیم.
منابع:
